Hoe Oud Is De Stad Nijmegen

Oké, laten we het eens hebben over Nijmegen. En dan niet zomaar over Nijmegen, maar over die eeuwige vraag: hoe oud is die stad nou eigenlijk? Ik weet het, ik weet het. De officiële lezing is er eentje om je vingers bij af te likken. Romeinen, stadsrechten, blablabla. Maar laten we eerlijk zijn, er rammelt iets aan dat verhaal. Of nou ja, het rammelt niet, het… kraakt. Als een oude deur die al te vaak is opengetrokken.

De geschiedenisboekjes vertellen ons vol trots dat Nijmegen al in de Romeinse tijd bestond. Een Legerplaats, de Vicus Ulpia Traiana. Klinkt best deftig, hè? En ja, er zijn van die oude stenen en potjes gevonden. Zeg nou zelf, wie heeft er nou geen oude potjes in de schuur staan? Dat maakt je schuur nog geen middeleeuws kasteel, toch?

Die Romeinen waren trouwens wel handig. Ze bouwden lekker stevig. Denk aan die aquaducten en wegen. En ja, ze hebben hier vast rondgehangen. Misschien een paar legionairs die even een biertje dronken na een lange mars. Maar een hele stad? Met markten en bakkers en alles? Ik betwijfel het. Het is een beetje zoals beweren dat omdat je een paar LEGO-blokjes vindt op een bouwterrein, er meteen een heel pretpark heeft gestaan.

En dan komen we bij dat magische jaartal. 103 n.Chr. Dit zou het jaar zijn waarin Nijmegen stadsrechten kreeg van de Romeinen. Stadsrechten! Dat is toch wat? Maar wacht eens even. Stadsrechten in de Romeinse tijd? Dat voelt een beetje als een hedendaagse influencer die opeens met een middeleeuwse titel begint te strooien. Het klopt gewoon niet helemaal, snap je?

Het is meer waarschijnlijk dat die Romeinen een soort militaire basis hadden. Een soort versterkte camping. En toen de Romeinen vertrokken, ja, toen ging het leven verder. Mensen bleven wonen, er werd handel gedreven. Maar om dat dan direct te koppelen aan die Romeinse stempel? Dat is een beetje als zeggen dat je tante Truus’ appelkruimel een direct recept is van Koningin Wilhelmina omdat ze vroeger die appels ook at.

Wat ik dus een beetje een 'onpopulaire mening' zou durven noemen, is dat Nijmegen misschien wel heel erg lang een dorp of een vesting is geweest, voordat het echt die bruisende stad werd zoals we die nu kennen. En dat de Romeinse invloed, hoewel aanwezig, een beetje is uitvergroot tot een soort gouden eeuw die er misschien nooit helemaal was in die vorm.

Nijmegen, the Oldest City in the Netherlands, Is a Trendsetter in Terms

Denk eens aan die andere oude steden. Utrecht, bijvoorbeeld. Of Maastricht. Die hebben ook hun Romeinse roots, maar daar voelt het soms wat logischer. Die steden ademen die geschiedenis, maar Nijmegen? Nijmegen voelt meer als een stoere puber die z'n oude speelgoed nog bewaart en zegt: "Kijk, hier speelde ik als baby al!" Ja, schat, en nu ben je een volwassen vent met een baard.

De Valkhof, natuurlijk. Dat is wel indrukwekkend. Zo’n stukje geschiedenis in het centrum. Maar ook daar geldt: het is gebouwd, verwoest, herbouwd. Dat is meer het verhaal van de tijd zelf, dan het verhaal van een onafgebroken stadsbestaan sinds de Romeinen. Het is als een oude jas die keer op keer is gerepareerd. Uiteindelijk is er weinig origineels meer van over.

En die stadsrechten. Het is zo'n belangrijk moment in de geschiedenis van een stad. Maar het idee dat er in 103 n.Chr. een soort perkamentje is uitgewisseld met een mooie handtekening van een Romeinse keizer… Dat is toch bijna te mooi om waar te zijn? Zeker als je bedenkt hoe precair het leven toen was. Een beetje als een app-update uit de Oudheid.

De oudste stad van Nederland: Nijmegen | Into Nijmegen

Natuurlijk, ik ben geen historicus. Ik heb geen spade in de grond gestoken om de waarheid te ontdekken. Maar als gewoon mens, met een beetje gezond verstand en een neus voor verhalen die nét iets te glimmend zijn, vraag ik me af. Hoe oud is Nijmegen nu echt? Was het niet gewoon een slimme marketingzet van de gemeente, om zich te kunnen meten met de allergrootsten?

De Borgwal, het Waterkwartier. Prachtige stukken van de stad. Maar voelen die als 2000 jaar oud? Of voelen ze meer als een levendige stad die door de eeuwen heen is gegroeid en getransformeerd? Ik gok het laatste. En dat is helemaal niet erg. Sterker nog, dat is misschien wel veel mooier.

Want de ware ziel van Nijmegen zit hem niet in dat ene jaartal. Het zit hem in de mensen, de cafés, de N70 (voor de kenners!), de sfeer op de Waalkade. Het zit hem in het feit dat het een stad is die leeft, die evolueert. En dat doet ze al heel lang. Misschien niet direct vanaf de Romeinen, maar zeker al heel erg lang!

De oudste stad van Nederland; Nijmegen - MyHeritage Blog

Dus de volgende keer dat je door Nijmegen loopt, denk er eens over na. Is dit echt een stad met een 2000 jaar oude ziel, of is het een jonge hond die zich graag kleedt in de kleren van haar wijze overgrootouders? Ik zou bijna zeggen: het maakt het alleen maar leuker. Want elk oud gebouw, elke straat, heeft zijn eigen verhaal. En dat verhaal is waarschijnlijk veel gelaagder dan we soms willen toegeven.

En dat Legerplaats verhaal? Laten we dat zien als de voorlopers. De pioniers. De eerste huurders van wat later een fantastische stad zou worden. Zoals die ene vriend die altijd als eerste op een feestje is, maar nog niet meteen de organisator is. Hij heeft de grond verkend, de sfeer geproefd. En dat is een prima begin, toch?

De ware magie van Nijmegen is niet dat het altijd al een stad was, maar dat het zo’n ongelooflijke transformatie heeft ondergaan. Van kleine nederzetting tot bruisende metropool. En dat is een prestatie op zich, ongeacht welk jaartal we eraan hangen. Dus laten we genieten van de stad, van haar geschiedenis, en van het feit dat we er allemaal deel van mogen uitmaken. Hoe oud ze ook precies is.

Nijmegen de oudste stad stad van Nederland - YouTube

Ik zeg: Nijmegen is oud, maar niet zo oud als ze beweert. En dat is haar charme. Dat is haar geheim. En daar moeten we haar om omarmen. Proost op Nijmegen, de stad die zichzelf steeds opnieuw uitvindt, met een klein beetje hulp van de Romeinen. Of misschien wel zonder. Dat blijft een beetje mysterieus, nietwaar?

En die stadsrechten? Misschien kregen ze die wel een paar honderd jaar later, maar was het toen al zo'n heisa dat men besloot het maar wat naar voren te schuiven. Een soort vroegtijdige kerstbonus, maar dan voor een stad. Wie weet. Het verhaal is er in ieder geval goed genoeg om te blijven hangen.

Dus de volgende keer dat iemand je vertelt hoe oud Nijmegen wel niet is, knik dan vriendelijk. En denk dan stiekem: "Ja, best oud. Maar misschien niet die oud." En met een glimlach loop je verder door die prachtige, levendige stad. De stad die, hoe dan ook, een plek heeft verdiend in ons hart. En misschien wel in de geschiedenisboeken, zij het met een kleine kanttekening hier en daar.

De Vicus Ulpia Traiana. Het klinkt nog steeds indrukwekkend. En dat is het ook, op zijn manier. Maar laten we het zien als een fundament, niet als de complete kathedraal. Een startpunt. Een begin van een verhaal dat nog lang niet is afgelopen. En dat is, denk ik, het mooiste dat je over een stad kunt zeggen. Dat ze nog volop in ontwikkeling is. Zelfs na al die eeuwen. Of misschien wel juist daarom. De tijd zal het leren. En de archeologen. En de toeristen. En wij, de bewoners. We zijn allemaal onderdeel van het verhaal. Hoe oud het ook is.