Kleinste Planeet In Ons Zonnestelsel

Oké, even serieus mensen. We zitten hier gezellig met een kopje koffie (of iets sterkers, ik oordeel niet) en we gaan het hebben over iets wat je waarschijnlijk nog nooit echt heeft beziggehouden, tenzij je een kosmische dwarrelwind bent of net je astronomieles hebt overgeslagen. We duiken vandaag in de aller-, aller-, aller-, ALLERkleinste planeet in ons zonnestelsel. Ja, die bestaat dus ook nog! En geloof me, deze kleine rakker heeft meer persoonlijkheid dan menig superster die met haar ego de atmosfeer van Jupiter zou kunnen verwarmen.

Nu denk je misschien: "Wacht even, is dat niet die ene met die gekke naam die ze steeds veranderen?" Ja, precies die! We hebben het over Pluto. En voordat de echte nerds (ik hou van jullie, echt waar) zich in de comments gaan mengen met hun feitenkranten, laten we het gezellig houden. Pluto is namelijk een beetje het ‘probleemkind’ van het universum. Een beetje zoals die ene neef op familiediners die iedereen wel aardig vindt, maar niemand precies weet wat hij nou eigenlijk doet.

Vroeger, ja, héél vroeger, toen we nog dachten dat de aarde plat was en dat je met een zeppelin naar de maan kon, was Pluto onze negende planeet. De kleine, koude, donkere verrassing aan het einde van de rij. Ze hoorde erbij, punt. Ze zat netjes in het schoolfoto-rijtje naast Neptunus, die natuurlijk altijd de populaire jongen uithing met z'n mooie blauwe kleur en z'n indrukwekkende ringen (oké, die heeft Neptunus niet, maar je snapt het idee).

Maar toen, in 2006, gebeurde het. De grote volksverhuizing van planeten, zeg maar. De Internationale Astronomische Unie (IAU), een soort galactische dorpsraad, kwam bijeen en besloot dat Pluto eigenlijk niet meer voldeed aan de criteria om ‘planeet’ te zijn. Het was een beetje alsof je je favoriete knuffel op zolder zet omdat hij ‘niet meer voldoet aan de moderne speelgoednormen’. Pijnlijk, toch?

Waarom? Nou, de belangrijkste reden was dat Pluto z'n baan rond de zon niet ‘schoongeveegd’ had. Dat klinkt een beetje als Pluto die een tikkertje heeft gespeeld in de Kuipergordel en alle andere objecten nonchalant heeft genegeerd. Ze deelde haar ruimte met heel veel andere ijsklonten en steentjes, en dat mocht niet meer. Een echte planeet moet de baas zijn in haar eigen buurtje, snap je? Ze moet zwaartekracht genoeg hebben om alles wat op haar pad komt, in te slikken of weg te slingeren.

Hoeveel planeten zijn er in ons Zonnestelsel? - NetValuator

Dus, daar ging Pluto. Van trotse planeet naar ‘dwergplaneet’. Een soort kosmische degradatie, als je het mij vraagt. Het is alsof je van een Michelinster-restaurant ineens naar een snackbar wordt gedegradeerd. Je bent nog steeds best lekker, maar je hoort niet meer bij de ‘elite’. En dat deed pijn. De hele wereld werd een beetje boos. Kinderen huilten, volwassenen schreven verhitte brieven, en waarschijnlijk waren er ook wel wat astronauten die hun baard lieten staan in protest.

Maar laten we eerlijk zijn, zelfs als dwergplaneet is Pluto nog steeds fascinerend. Ze is niet zomaar een steen die rondzweeft. Ze heeft een atmosfeer! Ja, je hoort het goed. Een dun, ijl laagje gas dat voornamelijk bestaat uit stikstof, methaan en koolmonoxide. Dat is best indrukwekkend voor iets wat kleiner is dan de maan van de aarde. Ze is een beetje zoals die kleine hond die blaft alsof hij een beer is. Pure bravoure!

Zonnestelsel | wibnet.nl

En haar oppervlak? Oh, daar wordt het pas echt leuk. Pluto is bedekt met vlaktes van bevroren stikstof, bergen van bevroren water (dat daar harder is dan graniet), en gletsjers die langzaam stromen als vloeibare stikstof. Een van de meest opvallende kenmerken is het gigantische hartvormige gebied, liefkozend ‘Tombaugh Regio’ genoemd (naar de ontdekker van Pluto, Clade Tombaugh). Een kosmisch hart, hoe schattig is dat? Het is alsof Pluto je een knipoog geeft vanuit de koude duisternis.

Wat ook gaaf is, is dat Pluto een aantal manen heeft. Maar niet zomaar een paar kleine steentjes. Nee, ze heeft er vijf! De grootste, Charon, is zo groot dat je Pluto en Charon eigenlijk als een dubbel-dwergplaneet-systeem kunt zien. Ze draaien om een gemeenschappelijk zwaartepunt dat buiten Pluto zelf ligt. Dat is een beetje zoals twee dansers die zo verliefd zijn dat ze elkaar de hele tijd omcirkelen, zonder dat de een echt de ander domineert. Romantisch, toch?

Planeten in ons zonnestelsel: alles wat je moet weten!

En dan de temperatuur. Brrr! Gemiddeld zo’n -230 graden Celsius. Dat is zo koud dat je botten binnen een paar seconden zouden bevriezen. Zelfs een slurpende gin-tonic zou daar onmiddellijk veranderen in een soort kosmische ijspegel. Dus, als je ooit een reisje naar Pluto plant, vergeet dan je dikste thermopak niet. En misschien een thermoskan met iets warms… als dat al mogelijk is.

De naam ‘Pluto’ komt trouwens van de Romeinse god van de onderwereld. Wat best passend is, want Pluto is ver, ver weg, in de duisternis van de Kuipergordel. Maar ondanks dat ze niet meer de volle planeet-status heeft, is ze nog steeds een ongelooflijk interessant object. Ze herinnert ons eraan dat de ruimte groter en vreemder is dan we soms kunnen bevatten. En dat zelfs de ‘kleintjes’ een enorm verhaal te vertellen hebben.

Dus, de volgende keer dat je naar de sterren kijkt, denk dan eens aan onze kleine Pluto. Ze mag dan wel gedeclasseerd zijn, maar ze is nog steeds een trots, fascinerend en een beetje eigenwijs hemellichaam. En wie weet, misschien komt ze ooit nog wel terug in de planeet-club. Zolang ze maar haar eigen ruimte blijft opruimen, hè? En wie weet, misschien heeft ze dan wel een eigen snackbar met de lekkerste kosmische snacks. Dat zou ze verdienen.