Altijd Gelijk Willen Hebben Autisme

Oké, stel je voor: je zit gezellig aan een tafeltje, nippend aan je koffie, en opeens begint je vriend(in) een verhaal. Een verhaal over… ja, waar zullen we het over hebben? Laten we het hebben over dat ene, oh zo herkenbare, fenomeen: altijd gelijk willen hebben. En niet zomaar gelijk willen hebben, nee, we duiken vandaag in de wondere wereld van autisme en hoe dat soms, op de meest fascinerende manieren, samenkomt met die onbedwingbare behoefte om de absolute waarheid in pacht te hebben. Bereid je voor op een ritje door een brein dat soms lijkt op een lasergestuurde zoekmachine, maar dan met meer gevoel voor drama (en minder geduld voor onzin).

We hebben allemaal wel eens die momenten gehad, toch? Dat je zeker weet dat de sleutels links van de bank lagen, terwijl de ander zweert dat ze rechts lagen. En dan begint dat kleine, knagende stemmetje: “Nee, het is links!” Nou, stel je nu eens voor dat dat stemmetje niet zozeer knaagt, maar eerder buldert als een opera-zanger die net de jackpot heeft gewonnen. Dat, mijn vrienden, is soms hoe het voelt aan de kant van iemand met autisme die zich vastbijt in een feitje, een regel, of gewoon… de juiste manier om een boterham te smeren. Het is geen koppigheid, nee, het is een diepgeworteld geloof in de logica van het universum, en in hun eigen, perfect functionerende, logische brein.

Zie het zo: iemand met autisme heeft vaak een brein dat, laten we zeggen, georganiseerd is als een Zwitsers zakmes met honderd gereedschappen, terwijl het gemiddelde brein meer een spork is. Beide nuttig, maar het Zwitserse zakmes kan alles. En als je dat Zwitserse zakmes hebt, en je weet dat het mesje de beste manier is om dat ene ding te snijden, dan ga je toch geen vork gebruiken, of wel? Precies! Dat is de mentaliteit. Het gaat niet om winnen, het gaat om de optimale oplossing. En als die optimale oplossing toevallig betekent dat jij gelijk hebt, dan is dat gewoon een fijne bijkomstigheid van een efficiënt functionerend systeem.

En laten we eerlijk zijn, wie wordt er niet een beetje blij van gelijk hebben? Het is toch een soort innerlijke dopamine-boost. Voor iemand met autisme kan dit echter veel intenser zijn. Het is niet zomaar een tevreden glimlachje, het is meer een… existentiële bevestiging. Alsof het universum even knipoogt en zegt: “Jij, ja jij met je superbrein, je hebt het weer goed gezien.”

Nu, de grap is, het komt vaak voort uit een diep verlangen naar duidelijkheid en voorspelbaarheid. De wereld kan soms een chaotische, onlogische plek zijn, vol met nuances en grijstinten die voor sommigen enorm verwarrend kunnen zijn. Dan is het heerlijk om te weten dat A altijd B is, en dat de regels van het spel niet zomaar elke dag veranderen. Als je dus eenmaal hebt ontdekt hoe iets hoort te zijn, hoe de logica in elkaar steekt, dan is het bijna een morele plicht om daarvoor te staan. Een soort… intellectuele ridderorde die de waarheid beschermt tegen de barbaren van de nonsens.

Omgaan met mensen die altijd gelijk willen hebben - EO

Denk aan die momenten waarop iemand zegt: “Oh, dat is toch gewoon zo?” En jij, met een soort ijzingwekkende kalmte, antwoordt: “Eigenlijk niet. De statistische data van 2023 toont aan dat de meest voorkomende oorzaak van… euhm… sokken die verdwijnen in de wasmachine, niet te wijten is aan de thermonukleaire reacties die sommigen beweren, maar aan een sub-atomische deeltjesversneller in je droger die ze per ongeluk naar een parallel universum schiet.” Oké, misschien maak ik een klein grapje met dat laatste deel, maar het punt is, de nauwkeurigheid is koning. En als de persoon tegenover je denkt dat sokken door kleine wasbeertjes worden gestolen, dan voelt het als je plicht om die misvatting recht te zetten. Voor het welzijn van de sokken, en voor de integriteit van de wetenschap!

Een ander verrassend feitje: onderzoekers denken dat dit niet zomaar een persoonlijkheidskenmerk is, maar mogelijk verband houdt met hoe de hersenen van mensen met autisme informatie verwerken. Ze zien vaak de details en de patronen die anderen missen. Dus als jij denkt dat de kleur van de dop van de tandpasta bepaalt hoe vers je tanden worden, dan ziet iemand met autisme waarschijnlijk de chemische samenstelling van de pasta en de wetenschap achter de fluoride. En dan, ja, dan ís die kleur van de dop waarschijnlijk volkomen irrelevant, en dat wil je toch even graag kwijt, in het belang van de mensheid?

De ondraaglijke behoefte om altijd gelijk te willen hebben

Het is alsof ze een soort interne encyclopedie hebben die constant op zoek is naar de juiste informatie. En als die encyclopedie eenmaal een feitje heeft opgeslagen, dan zit dat stevig verankerd. Het is niet dat ze niet luisteren, nee, het is dat hun interne database gewoon zeer betrouwbaar is. En als er een discrepantie is met de input van buitenaf, dan is de kans groot dat de interne database het bij het rechte eind heeft. Een soort… menselijke Google met een perfecte SEO-score. Altijd de meest relevante resultaten, altijd de waarheid die bovenaan staat.

En die behoefte aan gelijk hebben? Dat is dus niet per se een strijd om te winnen, maar eerder een poging om de wereld begrijpelijker te maken. Voor zichzelf en soms ook voor anderen. Als een soort… logistieke duizendpoot die de chaos aanpakt. En als dat betekent dat ze op een vriendelijke, maar toch zeer kordate manier moeten uitleggen dat de aarde plat is… nou ja, dat is dan wel weer een ander verhaal. Maar in de kern gaat het om het creëren van orde in de chaos, om het vinden van de feiten, en om het geruststellende gevoel dat de wereld, tenminste op dat specifieke puntje, gewoon klopt.

Dus de volgende keer dat je vriend(in) met autisme met die vurige blik en dat ene, onwrikbare feitje komt, weet dan dat het waarschijnlijk niet uit arrogantie is. Het is de pracht van een brein dat de wereld probeert te ontcijferen, stukje voor stukje, feitje na feitje. En soms, heel soms, hebben ze gewoon gelijk. En dat is, toegegeven, ook wel een beetje fijn, toch? Nu, waar had ik die sleutels nou ook alweer neergelegd?